Polecenie scp w Linuksie: kopiowanie plików na VPS i z VPS

Polecenie scp w Linuksie: składnia i podstawowe transfery

scp (secure copy) kopiuje pliki między maszynami przez SSH, więc użytkownik, klucz i port działające z ssh zadziałają też z scp. Schemat jest zawsze taki sam: scp [options] SOURCE DESTINATION, a strona zdalna zapisywana jest jako user@host:path. Potrzebne jest działające logowanie SSH; jeśli port 22 jeszcze nie odpowiada, najpierw włącz SSH w Ubuntu i zabezpiecz je.

1. Lokalnie na serwer (wysyłanie)

scp backup.tar.gz user@SERVER_IP:/home/user/
scp backup.tar.gz user@SERVER_IP:~/backups/renamed.tar.gz
scp *.conf user@SERVER_IP:~/nginx-conf/

Ścieżka zakończona ukośnikiem umieszcza plik w tym katalogu pod oryginalną nazwą; pełna ścieżka zmienia jego nazwę po przesłaniu. Przed miejscem docelowym można wymienić kilka plików lokalnych, o ile cel jest katalogiem, a ten katalog musi już istnieć: scp nie tworzy katalogów nadrzędnych.

2. Z serwera na komputer lokalny (pobieranie)

scp user@SERVER_IP:/var/log/nginx/access.log .
scp user@SERVER_IP:'/var/log/nginx/*.log' ./logs/

Kropka oznacza „tutaj, pod tą samą nazwą”. Zdalne symbole wieloznaczne bierz w cudzysłów, aby lokalna powłoka ich nie rozwinęła. Kopiowanie między dwoma serwerami też działa: scp -3 user@HOST_A:/data/dump.sql user@HOST_B:/data/ przepuszcza dane przez Twoją maszynę, więc tylko ona musi mieć dane logowania do obu serwerów.

3. Katalogi z opcją -r

scp -r ./site user@SERVER_IP:/var/www/
scp -r user@SERVER_IP:/etc/nginx ./nginx-backup

-r kopiuje katalog wraz z całą zawartością. Pierwsze polecenie tworzy /var/www/site na serwerze; drugie pobiera całe drzewo nginx do lokalnego folderu. Dowiązania symboliczne są kopiowane jako zwykłe pliki. To jeden z powodów, dla których rsync lepiej nadaje się do pełnych drzew systemowych.

Opcje scp, których naprawdę użyjesz: -P, -i, -C, -p

scp -P 2222 file.txt user@SERVER_IP:/home/user/        # non-default SSH port
scp -i ~/.ssh/id_ed25519 file.txt user@SERVER_IP:~/     # use a specific key
scp -C dump.sql user@SERVER_IP:~/                       # compress in transit
scp -rp ./site user@SERVER_IP:/var/www/                 # keep times and modes

Flaga portu to wielkie -P. Małe -p oznacza „zachowaj czasy modyfikacji, czasy dostępu i bity uprawnień”, a ponieważ samo ssh używa -p dla portu, mylenie ich to najczęstszy błąd przy scp. Aby nie powtarzać portu i klucza przy każdym wywołaniu, zdefiniuj hosta raz w ~/.ssh/config; scp, rsync i sftp czytają ten plik:

Host vps
    HostName SERVER_IP
    User user
    Port 2222
    IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519

Dwie kolejne flagi: -l 8000 ogranicza transfer do 8000 Kbit/s (około 1 MB/s), a -v pokazuje, które klucze są oferowane, gdy uwierzytelnianie zawodzi. Od OpenSSH 9.0 scp używa pod spodem protokołu SFTP; składnia się nie zmieniła, ale sztuczki powłoki osadzone w zdalnej ścieżce (na przykład podstawianie poleceń) nie są już wykonywane na serwerze, a -O przywraca dawny protokół dla bardzo starych serwerów odrzucających nowy tryb.

rsync: kopie lustrzane, wznawiane transfery i wykluczenia

rsync kopiuje tylko to, co się zmieniło. Pierwsze uruchomienie działa jak scp -r; kolejne porównują obie strony i przesyłają wyłącznie różnice: nowe pliki, a w plikach zmienionych tylko zmodyfikowane bloki. To czyni go narzędziem do wdrożeń, kopii zapasowych i wszystkiego, co duże. Musi być zainstalowany po obu stronach (sudo apt install rsync); niektóre minimalne obrazy i kontenery go nie mają.

1. Codzienne polecenie

rsync -avz --progress ./site/ user@SERVER_IP:/var/www/site/
rsync -avz --progress user@SERVER_IP:/var/www/site/ ./site-backup/

-a (archive) rozwija się do -rlptgoD: rekurencja, zachowanie dowiązań symbolicznych, uprawnień, czasów, grupy, właściciela i plików urządzeń; właściciel zostaje zachowany tylko wtedy, gdy strona odbierająca działa jako root. -v wypisuje pliki, -z kompresuje, --progress pokazuje postęp każdego pliku.

Końcowy ukośnik ma znaczenie. ./site/ oznacza „zawartość katalogu site”; ./site oznacza „sam katalog”, co utworzyłoby /var/www/site/site. W razie wątpliwości dodaj -n (--dry-run) i przeczytaj listę plików, zanim cokolwiek zostanie zapisane.

2. Kopia lustrzana z --delete

rsync -avzn --delete ./site/ user@SERVER_IP:/var/www/site/   # dry run first
rsync -avz --delete ./site/ user@SERVER_IP:/var/www/site/

--delete usuwa z celu pliki, których nie ma już w źródle. Prawdziwa kopia lustrzana tego wymaga, ale to również ta opcja zamienia błędny końcowy ukośnik w wyczyszczony katalog, więc każde nowe polecenie z --delete uruchom raz w trybie próbnym.

3. Wykluczanie plików

rsync -avz --exclude='node_modules/' --exclude='.git/' --exclude='*.log' ./app/ user@SERVER_IP:/srv/app/
rsync -avz --exclude-from='.rsyncignore' ./app/ user@SERVER_IP:/srv/app/

Wzorce są względne wobec katalogu głównego transferu; początkowy ukośnik je zakotwicza, więc /config.php wyklucza tylko plik z najwyższego poziomu. --exclude-from czyta jeden wzorzec na wiersz.

4. Wznowienie przerwanego transferu, własny port i klucz

rsync -avP -e 'ssh -p 2222 -i ~/.ssh/id_ed25519' ./disk.img user@SERVER_IP:/backup/

-P to skrót od --partial --progress: jeśli połączenie padnie, częściowy plik zostaje zachowany, a ponowne uruchomienie tego samego polecenia kontynuuje transfer od miejsca przerwania. Opcje SSH przekazuje się przez -e i tutaj port to małe -p, bo to flaga ssh, a nie rsync; wpis Host w ~/.ssh/config pozwala pominąć cały ciąg -e.

sftp: interaktywne transfery przez to samo logowanie SSH

sftp daje wiersz poleceń w stylu FTP działający przez SSH, wygodny do przeglądania plików przed kopiowaniem.

sftp -P 2222 -i ~/.ssh/id_ed25519 user@SERVER_IP
sftp> ls -l /var/www
sftp> lcd ~/Downloads
sftp> get /var/log/syslog
sftp> put -r ./site /var/www/
sftp> reget backup.iso
sftp> bye

Polecenia zaczynające się od l działają na Twojej maszynie (lcd, lls, lpwd), pozostałe na serwerze. put -r i get -r kopiują katalogi, reget i reput wznawiają przerwany plik, a !command uruchamia lokalne polecenie powłoki bez opuszczania sesji. sftp -b commands.txt user@SERVER_IP odtwarza plik z takimi poleceniami w zadaniach cron.

Kopiowanie plików z Windows: scp w PowerShellu i WinSCP

Windows 10 (od wersji 1809) i Windows 11 mają wbudowanego klienta OpenSSH, więc scp, sftp i ssh są dostępne w PowerShellu z tymi samymi flagami co w Linuksie:

cd C:\Users\you\Projects
scp -P 2222 -i $HOME\.ssh\id_ed25519 .\site.zip user@SERVER_IP:/home/user/
scp -r user@SERVER_IP:/var/www/site $HOME\Downloads

Klucze znajdują się w C:\Users\you\.ssh\ obok known_hosts, a ssh-keygen -R SERVER_IP działa również tam. Ścieżki względne po cd pozwalają uniknąć pomyłek między literą dysku a nazwą hosta. rsync nie jest dołączony; najprościej zdobyć go przez WSL: wsl rsync -avz /mnt/c/Users/you/site/ user@SERVER_IP:/var/www/site/.

Jeśli wolisz interfejs graficzny, zwykłym wyborem jest WinSCP: obsługuje SFTP i SCP, oferuje dwupanelowy widok z przeciąganiem plików, a jego polecenie Synchronize robi mniej więcej to co rsync --delete. Oczekuje kluczy w formacie .ppk z PuTTY i proponuje konwersję klucza OpenSSH przy jego wyborze. Przy wdrożeniach powtarzanych regularnie jednolinijkowe scp lub rsync w skrypcie łatwiej sprawdzić i zautomatyzować.

scp, rsync czy sftp: co wybrać

Zasada praktyczna: scp, gdy polecenie potrafisz napisać z pamięci; rsync, gdy tylko wiesz, że uruchomisz je drugi raz.

Wskazówki dotyczące prędkości, które naprawdę działają

• Kompresja nie jest darmowa. -C (scp) i -z (rsync) zmniejszają tekst, zrzuty SQL i logi, ale marnują CPU na archiwa, obrazy i wideo. Jeśli top pokazuje sshd na 100% podczas transferu, zrezygnuj z tej flagi.
• Łącz wiele małych plików. Przy wysyłaniu drzewa źródeł dominują opóźnienia na każdy plik; jeden strumień jest szybszy: tar czf - ./site | ssh user@SERVER_IP 'tar xzf - -C /var/www/'.
• Wypróbuj inny szyfr na szybkich łączach. Gdy wąskim gardłem jest sam proces ssh, scp -c aes128-gcm@openssh.com korzysta z instrukcji AES obecnych w niemal każdym nowoczesnym procesorze.
• Zabezpiecz długie transfery. Uruchamiaj je w tmux lub screen, aby zerwana sesja nie przerwała kopiowania, albo używaj rsync -P i uruchamiaj ponownie.
• Weryfikuj i ograniczaj pasmo. sha256sum file po obu stronach powinno dać ten sam wynik; scp -l lub rsync --bwlimit nie pozwoli, by kopia zapasowa zagłodziła aplikację.

Uprawnienia, własność plików i typowe błędy

Permission denied w ścieżce docelowej

scp: /var/www//html/: Permission denied oznacza, że logowanie się powiodło, ale ten użytkownik nie może tam pisać. Skopiuj pliki do katalogu domowego i przenieś je przez sudo mv, nadaj użytkownikowi własność katalogu docelowego (sudo chown -R user:user /var/www/site) albo w rsync dodaj --rsync-path="sudo rsync", co działa, gdy użytkownik logowania ma sudo bez hasła, tak jak przy tworzeniu użytkownika z uprawnieniami sudo w Linuksie. Wysyłanie jako root omija błąd, ale zostawia pliki należące do root, do których serwer WWW nie może pisać: użyj potem sudo chown -R www-data:www-data /var/www/site.

Permission denied (publickey)

Serwer odrzucił uwierzytelnianie. Sprawdź nazwę użytkownika, wymuś klucz przez -i, dodaj -v; na VPS przyczynę wskaże sudo journalctl -u ssh -n 30.

Remote host identification has changed

Spodziewane po ponownej instalacji lub zmianie IP: klucz hosta nie pasuje już do ~/.ssh/known_hosts. Jeśli faktycznie przebudowałeś serwer, uruchom ssh-keygen -R SERVER_IP i połącz się ponownie. Jeśli nie, ustal przyczynę, zanim gdziekolwiek wpiszesz hasło.

No such file or directory

scp nie tworzy katalogów nadrzędnych: uruchom najpierw ssh user@SERVER_IP 'mkdir -p /var/www/site'. rsync tworzy tylko ostatni człon ścieżki (--mkpath, rsync 3.2.3+, tworzy katalogi nadrzędne).

rsync: command not found lub protocol data stream (code 12)

Brakuje rsync po jednej ze stron; zainstaluj go tam przez sudo apt install rsync i spróbuj ponownie.

Wysłane skrypty, które nie chcą się uruchomić

Pliki pochodzące z Windows nie mają bitu wykonywalności i często zawierają zakończenia wierszy CRLF, co daje bad interpreter: No such file or directory. Napraw oba przez chmod +x deploy.sh i sed -i 's/\r$//' deploy.sh; kwestię shebanga omawia czym jest plik .sh i jak bash go uruchamia. Na koniec klasyk: scp file.txt user@SERVER_IP bez dwukropka po nazwie hosta to kopia lokalna, która po cichu tworzy plik o nazwie user@SERVER_IP.

Wszystko to zakłada serwer, do którego łączysz się przez SSH jako root lub użytkownik z sudo, gdzie ograniczeniem jest sam transfer, a nie limit ruchu. VPS z Linuksem od rdp.monster to właśnie taka maszyna: pełny dostęp root, dedykowany procesor i RAM, nielimitowany transfer (fair-use), bez KYC, płatności kryptowalutami, od $8.99 miesięcznie, a serwer jest online około 10 sekund po potwierdzeniu płatności, więc pierwszą rzeczą, jaką na nim uruchomisz, może być scp z pierwszego kroku.